Foe Ooi Leeuw kunstprojecten

In Amsterdam Zuidoost is een appartementencomplex gebouwd, waar Chinese ouderen gezamenlijk en zelfstandig kunnen wonen. Door jarenlange inzet van de Chinese ouderenvereniging Tung Lok, vooral van voorzitter Hennie Liu, is hun wens nu gerealiseerd door een coalitie van zorgverlener OsiraGroep, woningbouwvereniging Rochdale, bouwbedrijf Delta Forte, en stichting CABO (Centrum Advies en Beleid Oudere Migranten). Het gebouw staat in de nieuwbouwwijk Nieuw-Kempering in Amsterdam Zuidoost en is op 5 februari 2009 officieel geopend door Burgemeester Job Cohen. Voorzitter Henny Liu kreeg uit handen van de Burgemeester namens de koningin de onderscheiding 'Ridder in de orde van Oranje Nassau'.

Foe Ooi Leeuw: huis om in harmonie samen te wonen.
Het appartementencomplex met 54 ouderenwoningen is de grootste Chinese ouderenvoorziening van ons land. Alle betrokken partijen willen dat het complex méér wordt dan een anoniem gebouw waar men toevallig woont, dat de bewoners het als een echt ‘thuis’ zullen ervaren, en dat het project als voorbeeld kan dienen voor vergelijkbare initiatieven in de toekomst.
Het is echter niet eenvoudig de verlangens van de Chinese groep te ontdekken, want er zijn cultuurverschillen en er is een grote taalbarrière; velen van hen spreken geen Nederlands en onderling worden ook nog eens 4 verschillende talen gesproken.

Om achter de wensen en dromen van bewoners over hun toekomstige woonsituatie te komen, en om het groepsgevoel te bevorderen, is een bijzonder ontwerpproces doorlopen: ‘De ontdekkingsreis naar Foe Ooi Leeuw’. Ontmoetingen hebben plaatsgevonden tussen ontwerpteam, kandidaat-bewoners en coalitiepartijen. Een 8-koppig ontwerpteam, bestaande uit ontwerpers, illustratoren, een fotograaf en interieurarchitecten heeft in een aantal werkbijeenkomsten samen met bewoners o.a. gekalligrafeerd, geknipt en geplakt, voor elkaar gekookt, excursies door de toekomstige buurt gehouden en coalitiepartijen ondervraagd over hun belangen.

De Ontwerpvoorstellen
De ontdekkingsreis heeft geleid tot een aantal bijzondere kunstprojecten die ofwel bijdragen aan de uitstraling van de bijzondere identiteit van het gebouw, of de sociale werking van de plek bevorderen. Dit zijn een gezamenlijke activiteitenkalender, een ‘huisservies’, een reeks schilderijen die de bijzondere identiteit binnen in het gebouw versterken en twee gebouwhoge knipkunstwerken die dat aan de buitenkant doen. Voor alle voorstellen geldt dat de bewoners actief betrokken zijn bij de invulling ervan, of het nu gaat om de onderwerpen die op het ‘huisservies’ komen te staan of de uitstraling die het gebouw krijgt door de knipkunstwerken.

KNIPKUNST | MAAIKE ROOZENBURG
Knipkunst is zowel in China als in Nederland van oudsher een bekende ambachtelijke techniek. Maaike Roozenburg heeft in verschillende workshops met de Chinese ouderen het idee uitgewerkt om de glazen ramen van de twee trappenhuizen met 7 verdiepingen te voorzien van uitvergrote knipkunstmotieven. Uit foto’s van zelfgekozen voorwerpen die de bewoners met wegwerpcamera’s hebben gemaakt, kwamen bloem-motieven als leidraad. Dit ontwerp is met semi-transparante folie op de ramen aangebracht. Het effect binnen is dat er een speelse lichtwerking ontstaat, en bloemen gestileerd de sfeer in de gangen zullen verlevendigen.
Van buiten, met name ’s avonds, heeft het gebouw een Chinese uitstraling naar de buurt, en kan het als lampion worden beschouwd.

DE KEUKEN ALS KLOPPEND HART | IRMA VAN WEEREN /LAURA BRASPENNING
Samen eten en koken is in de Chinese cultuur heel belangrijk; in familieverband maar ook gezamenlijk in groepen. En er zijn veel feestelijke gelegenheden waar samen eten nadrukkelijk onderdeel van is. Ook de groep ouderen van Foe Ooi Leeuw hoopt op een bloeiend sociaal leven rond het eten en koken. De keukenfaciliteiten die oorspronkelijk waren voorzien in de gemeenschappelijke ruimte, zijn inmiddels - door de signalen uit het workshopproces - uitgebreid met een veel groter fornuis en betere voorzieningen om goed te kunnen wokken. Irma van Weeren en Laura Braspenning hebben in de workshops ingezet op deze zo vitale functie van de toekomstige leefomgeving van de ouderen. Om het gezamenlijk eten een bijzondere kwaliteit te geven en sterk te verbinden aan Foe Ooi Leeuw is er in samenwerking met de ouderen gewerkt aan een Foe Ooi Leeuw ‘huisservies’.
Irma en Laura hebben hiervoor een bijzonder gedecoreerd servies ontworpen in nauwe samenwerking met de bewoners van Foe Ooi Leeuw. Tijdens dit gezamenlijke ontwerpproces, met diverse workshops, is er een proces van sociale netwerkvorming gestart.
Het 'huisservies' wordt in februari t/m maart 2009 handbeschilderd en geproduceerd in Jingdezhen, china, en zal in het Foe Ooi Leeuw woongroep gebruikt gaan worden bij gezamenlijke diners.
De symbolische waarde van het 'huisservies' is belangrijk, het is de belichaming van de onderlinge banden in Foe Ooi Leeuw. Bovendien symboliseert het servies de band tussen China en Nederland, met decoraties die zowel typisch Chinese als Nederlandse elementen bevatten en zal net als de bewoners zelf ooit deden, de reis van China naar Nederland afleggen.
Vanaf 14 februari tlm 14 maart 2009 waren Irma en Laura in China, Jingdezhen, om het Foe Ooi Leeuw huisservies te laten vervaardigen. Zij brachtenn in deze periode verslag uit van de realisatie van het Foe Ooi Leeuw huisservies op deze weblog: folhuisservies.web-log.nl

HUIS VOL WIJSHEDEN | HOI-SHAN MAK
Chinese zegswijzen en spreuken vormen een belangrijk fenomeen in de Chinese cultuur. Hoi-Shan Mak heeft samen met de ouderen een aantal gekalligrafeerd en getekend. Op deze manier kwam ze er samen met de kandidaat-bewoners spelenderwijs achter welke aspecten ze belangrijk vonden voor hun toekomstige leefomgeving. Hoi-Shan heeft de uitkomsten hiervanomgezet in beeld en uitgevoerd op zeven wandpanelen, die op iedere etage bij de liftuitgang zijn aangebracht. Hierdoor wordt de identiteit van de afzonderlijke etages benadrukt en wordt het ‘verhaal’ van Foe Ooi Leeuw op een beeldende en toegankelijke wijze verteld.

ACTIVITEITENKALENDER | ERIKA BLIKMAN/FENMEI HU /PASCAL OPPEWAL
Samen dingen doen is belangrijk voor de sociale samenhang tussen de bewoners van Foe Ooi Leeuw. Kalenders worden in de Chinese cultuur veel gebruikt. Om het groepsgevoel te bevorderen, zullen regelmatig gezamenlijke activiteiten moeten worden georganiseerd. Met vrijwilligers uit een Chinese jongerenorganisatie worden nieuwe activiteiten ontwikkeld en begeleid. Voor de organisatie en de coördinatie van deze activiteiten is een bijzondere activiteitenkalender ontwikkeld, waarop bewoners activiteiten kunnen aangeven en terugvinden. Deze is in de toegangshal geplaatst. De ontwikkeling van de activiteiten heeft in nauwe samenwerking plaats gevonden met Erica en Fenmei die als ontwerpers/kunstenaars een belangrijke initiërende en vormgevende rol hebben gehad.